Tuần 14 - cơ thể mẹ: nhau thai làm việc gì

Tuần 14 là lúc nên hiểu nhau thai làm gì, vì đây là cơ quan quyết định cả thai kỳ.

Nhau thai đầy máu. Nó bơm dinh dưỡng, oxy và hormone sang cho bé, đồng thời mang chất thải như CO₂ đi. Nó bám chắc vào thành tử cung và nối với bé qua dây rốn.

Chi tiết quan trọng nhất: máu của mẹ và máu của bé áp sát nhau trong nhau thai, nhưng KHÔNG trộn vào nhau. Lý do rất thực tế - mẹ và bé có thể khác nhóm máu, và trộn máu hai nhóm khác nhau là chuyện nguy hiểm. Nhau thai làm nhiệm vụ trao đổi mà không pha trộn.

Vị trí bánh nhau. Kết quả siêu âm hình thái (tuần 18-22) sẽ ghi bánh nhau bám ở đâu. Mẹ đọc được như sau:

• Bám mặt trước (thành tử cung phía bụng mẹ): bình thường. Mẹ có thể cảm nhận thai máy muộn và nhẹ hơn, vì bánh nhau nằm giữa bé và thành bụng.
• Bám mặt sau, đáy hoặc mặt bên: các vị trí thường gặp và bình thường.
• Nhau bám thấp: bờ bánh nhau nằm gần cổ tử cung. Phần lớn sẽ dịch lên cao khi tử cung lớn dần; bác sĩ thường hẹn siêu âm lại khoảng tuần 32.
• Nhau tiền đạo: bánh nhau che một phần hoặc toàn bộ cổ tử cung - cần theo dõi sát và thường được chỉ định mổ lấy thai.

Nếu được báo nhau bám thấp hoặc nhau tiền đạo: ra máu âm đạo bất kỳ mức nào, kể cả không đau, mẹ đi khám ngay; không quan hệ, không đặt gì vào âm đạo, tránh mang vác nặng và vận động mạnh theo hướng dẫn của bác sĩ, và giữ đúng lịch siêu âm kiểm tra lại.

Sữa non. Mẹ có thể thấy vết vàng nhạt trên áo lót - đó nhiều khả năng là sữa non (colostrum), dòng sữa đầu tiên. Có mẹ thấy sớm, có mẹ mãi mới thấy; cả hai đều bình thường. Nếu mẹ lo về bất kỳ thay đổi nào ở ngực, cứ nhờ bác sĩ xem.

Về năng lượng và ăn uống: nghén và mệt thường bắt đầu lùi ở giai đoạn này, và khi đó cơn thèm ăn quay lại. Theo nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam, sang tam cá nguyệt 2 mẹ cần thêm khoảng 250 kcal mỗi ngày - tương đương một bữa phụ lành mạnh, không phải ăn gấp đôi. Tăng cân quá nhiều không tốt cho cả mẹ lẫn bé. Đói giữa bữa thì ăn vặt lành mạnh.

Về tư thế ngủ: ở giai đoạn đầu, nằm sấp vẫn không sao - bụng chưa lộ nên cũng không khó chịu. Từ tam cá nguyệt 3 (sau tuần 28) thì nên nằm nghiêng khi đi ngủ, vì tư thế này giúp giảm nguy cơ thai lưu. Lời khuyên đó áp dụng cho cả lúc ngủ đêm, lúc ngủ lại sau khi tỉnh giấc, và cả giấc ngủ ngày. Nếu tỉnh dậy thấy mình nằm ngửa thì đừng lo - chỉ cần xoay nghiêng rồi ngủ tiếp.

Về mối quan hệ: NHS đặt hẳn một mục "nhớ trò chuyện" ở tuần này. Quan hệ vợ chồng dễ căng thẳng khi mang thai vì đủ thứ lo. Nói ra cảm xúc của mình, và nói với bác sĩ nếu mẹ thấy mình không xoay xở nổi.