Nhiễm khuẩn tầng sinh môn và viêm niêm mạc tử cung - hai thể hay gặp nhất
1. Nhiễm khuẩn tầng sinh môn, âm hộ, âm đạo - thể nhẹ nhất và hay gặp nhất.
Nguyên nhân: vết khâu tầng sinh môn không vô trùng, khâu phục hồi không đúng kỹ thuật hoặc không khâu, sót gạc trong âm đạo.
Dấu hiệu mẹ tự nhận biết được:
- Sốt nhưng không cao.
- Tại chỗ vết thương: sưng, đỏ, đau, mưng mủ.
- Sản dịch KHÔNG hôi - đây là điểm phân biệt quan trọng: nhiễm khuẩn còn khu trú ở vết khâu, chưa vào tử cung.
Điều trị: chăm sóc tại chỗ - rửa bằng thuốc sát khuẩn, cắt chỉ khi có mưng mủ, đóng khố vệ sinh và gạc vô khuẩn.
2. Viêm niêm mạc tử cung - nặng hơn, và đây là thể mà mọi mẹ nên thuộc dấu hiệu.
Nguyên nhân: sót rau, sót màng, nhiễm khuẩn ối, thủ thuật kiểm soát tử cung hoặc bóc rau nhân tạo không vô khuẩn.
Triệu chứng:
- Sốt 38-38,5 °C, xuất hiện sau đẻ vài ba ngày, kèm mệt mỏi, khó chịu.
- Sản dịch ra nhiều, HÔI, lẫn máu mủ.
- Cổ tử cung hé mở, tử cung co hồi chậm, ấn vào tử cung thấy đau.
Điều trị: kháng sinh toàn thân (ampixilin, gentamixin); thuốc tăng co tử cung (oxytocin, ergometrine). Nếu có sót rau thì phải đợi hạ sốt hoặc hết sốt mới nong nạo buồng tử cung - nạo khi đang sốt sẽ đẩy vi khuẩn vào máu.
Thể nặng hơn - viêm tử cung toàn bộ: viêm lan tới lớp cơ tử cung, có những ổ áp xe nhỏ, triệu chứng nặng nề hơn, dễ gây viêm phúc mạc hoặc nhiễm khuẩn máu. Phải cắt tử cung toàn phần và cấy máu để phát hiện sớm nhiễm khuẩn máu.
Bộ ba dấu hiệu mẹ cần nhớ để gọi y tế: sốt + sản dịch hôi + ấn bụng dưới đau. Có đủ ba thứ đó thì không phải "mệt sau sinh bình thường".