Vàng da sinh lý và vàng da bệnh lý - cách phân biệt bằng con số

Vàng da là chuyện gần như mọi gia đình đều gặp, và cũng là chuyện dễ chủ quan nhất. Hướng dẫn quốc gia phân biệt bằng những mốc rất rõ:

Vàng da SINH LÝ (bình thường):

Xuất hiện ngày thứ 3-5 sau đẻ, trong tuần đầu.
Trẻ đủ tháng: bilirubin máu tăng cao nhất vào ngày thứ 3, khoảng 6-8 mg/dl (100-120 µmol/l), không vượt quá 12 mg/dl (150 µmol/l), sau đó giảm dần.
Trẻ đẻ non: tăng chậm hơn, đỉnh khoảng ngày thứ 5, mức cao hơn - có thể trên 12 mg/dl, cao nhất tới 15 mg/dl (200 µmol/l) - rồi giảm dần.

Vàng da BỆNH LÝ - bốn dấu hiệu, chỉ cần một là phải đi khám:

Vàng da xuất hiện TRƯỚC 24 giờ sau đẻ. Vàng da trong ngày đầu tiên luôn là bệnh lý.
Bilirubin trong máu tăng nhanh trên 0,5 mg/dl mỗi giờ (8,5 µmol/l/giờ).
Vàng da kèm các dấu hiệu khác: li bì, nôn, ăn kém, nhiệt độ không ổn định, ngừng thở.
Vàng da kéo dài trên 8 ngày ở trẻ đủ tháng, trên 15 ngày ở trẻ đẻ non.

Nghĩa là mẹ có ba mốc thực tế để tự đối chiếu ở nhà: quá sớm (trước 24 giờ), quá lâu (trên 8 ngày / 15 ngày), hoặc kèm bé lừ đừ bỏ bú - bất kỳ điều nào cũng là lý do đi khám ngay. Nhắc lại từ phần chăm sóc ngày đầu: vàng da đậm, tăng dần cũng nằm trong nhóm phải chuyển tuyến.

Điều trị: tuyến xã chỉ có một việc - phát hiện vàng da bệnh lý và chuyển tuyến ngay. Tuyến huyện đánh giá mức độ theo phân vùng vàng da của Kramer hoặc định lượng bilirubin máu và nhóm máu, rồi chiếu đèn. Phải chuyển tuyến tiếp khi: chiếu đèn thất bại (bilirubin vẫn tăng > 8,5 µmol/l/giờ); có nguy cơ cao (tan máu do bất đồng nhóm máu mẹ con, ngạt, nhiệt độ không ổn định, li bì, nhiễm khuẩn, toan chuyển hóa, hoặc albumin máu < 30 g/l); hoặc bilirubin đã tới ngưỡng phải thay máu. Tuyến tỉnh làm xét nghiệm tìm nguyên nhân và thay máu khi có chỉ định.