Suy hô hấp ở trẻ sơ sinh - sáu dấu hiệu phải nhận ra

Hướng dẫn ghi rõ: suy hô hấp là nguyên nhân nhập viện hàng đầu ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ thiếu tháng, và có thể gây tử vong nhanh hoặc để lại di chứng lâu dài nếu không được xử trí kịp thời. Đây là lý do mẹ cần biết cách nhìn một em bé đang thở.

Sáu dấu hiệu suy hô hấp:

Thở nhanh ≥ 60 lần/phút, hoặc thở chậm < 30 lần/phút. (Ở phần theo dõi tuần đầu, ngưỡng cảnh báo tại nhà được đặt là ≥ 60 hoặc < 40 lần/phút - cứ ra khỏi khoảng đó là đi khám.)
Ngừng thở trên 20 giây, hoặc ngừng thở dưới 20 giây nhưng kèm nhịp tim chậm dưới 100 lần/phút hoặc SpO₂ giảm.
Phập phồng cánh mũi (hai cánh mũi nở ra theo mỗi nhịp hít).
Co kéo lồng ngực (phần dưới lồng ngực hoặc khoảng giữa các xương sườn lõm vào khi hít).
Thở rên - tiếng rên nhỏ phát ra ở cuối mỗi nhịp thở ra. Đây là dấu hiệu rất đặc trưng và rất dễ bị nhầm là bé đang "làu bàu" dễ thương.
Tím tái.

Cách đếm nhịp thở tại nhà: vén áo, nhìn bụng và ngực bé phập phồng, đếm trọn 1 phút khi bé đang nằm yên, không khóc, không đang bú.

Xử trí ban đầu ở tuyến xã trước khi chuyển tuyến: làm thông thoáng đường thở và cho thở oxy; nếu nghi ngờ nhiễm khuẩn thì tiêm bắp kháng sinh ampicillin/penicillin và gentamicin; rồi chuyển tuyến an toàn. Tuyến huyện điều trị suy hô hấp nhẹ và trung bình bằng thở oxy hoặc thở CPAP, hỗ trợ dinh dưỡng bằng sữa mẹ qua ống thông dạ dày, và chuyển tuyến khi vượt khả năng hoặc không cải thiện sau 2 ngày điều trị kháng sinh.

Một nguyên tắc chăm sóc rất nhân văn trong phác đồ, đáng để người nhà biết: khi trẻ bị suy hô hấp, cần hạn chế các can thiệp hay thủ thuật không cần thiết vì chúng làm tăng stress cho trẻ. Nghĩa là bé ốm cần được yên - bớt bế chuyền tay, bớt thăm nom, bớt đánh thức.