Sổ rau và xoa đáy tử cung - hai giờ quan trọng nhất

Kéo dây rốn có kiểm soát. Người đỡ đặt một tay lên bụng dưới mẹ để đánh giá co hồi tử cung - chỉ khi tử cung đã co tốt mới làm tiếp. Một tay giữ căng dây rốn, tay kia đặt trên khớp vệ đẩy tử cung ngược lên phía xương ức trong khi kéo dây rốn với lực vừa phải theo cơ chế đẻ (đầu tiên kéo xuống, rồi kéo ngang, rồi kéo lên). Động tác đẩy ngược tử cung này là để đề phòng lộn đáy tử cung - một tai biến rất nặng.

Quy tắc dừng rất quan trọng: nếu kéo dây rốn trong 30-40 giây mà bánh rau không tụt xuống thì DỪNG, không kéo tiếp, chỉ giữ dây rốn và chờ tử cung co bóp trở lại rồi lặp lại động tác khi có cơn co.

Nếu sau 30 phút mà bánh rau chưa bong, hoặc chảy máu nhiều, thì phải tiến hành bóc rau nhân tạo ngay.

Xoa đáy tử cung. Sau khi rau ra, xoa đáy tử cung qua thành bụng cho đến khi tử cung co chặt lại. Rồi cứ 15 phút xoa một lần trong suốt 2 giờ đầu - hướng dẫn cho phép hướng dẫn chính sản phụ hoặc gia đình hỗ trợ việc xoa này. Nếu mẹ thấy hộ sinh dặn "chị tự xoa bụng nhé", đó là chỉ định thật, không phải cho có: xoa đáy tử cung là cách cơ học để giữ tử cung co và chống băng huyết.

Kiểm tra rau. Bánh rau phải được kiểm tra sau mọi cuộc đẻ đường dưới: đủ màng hay thiếu, có múi rau nào bị khuyết không, dây rốn bám trung tâm/bám cạnh/ bám màng, có múi rau phụ không, có nút thắt thật không, đủ mạch máu rốn không. Sót rau hoặc sót trên 1/3 màng rau thì phải kiểm soát tử cung lấy hết ra, tiêm thuốc co tử cung và dùng kháng sinh; ở tuyến xã thì chuyển tuyến. Nếu sót rau kèm băng huyết thì hồi sức, cầm máu cơ học, kiểm soát tử cung, thuốc co tử cung và kháng sinh dự phòng - làm ngay tại chỗ.