Chăm sóc rốn - làm gì, tuyệt đối không làm gì

Rốn là vết thương hở nối thẳng vào mạch máu của bé. Hướng dẫn quốc gia dành hẳn một mục phòng bệnh với các quy tắc rất ngắn và rất dứt khoát.

Ngay sau sinh:

KHÔNG bôi chất gì lên rốn.
KHÔNG băng rốn.

Hàng ngày, trước khi rụng rốn:

Để rốn khô tự nhiên.
Không bôi chất gì lên rốn.
Không băng rốn.
Quấn tã THẤP dưới rốn - chi tiết nhỏ nhưng quan trọng: tã cao trùm qua rốn vừa cọ xát vừa giữ ẩm.
Mặc áo sạch để che rốn.
Nếu rốn bị ướt nước tiểu: rửa bằng nước chín và nước muối sinh lý, thấm khô bằng gạc sạch.

Mốc thời gian bình thường: rốn rụng khoảng 7-10 ngày sau đẻ, liền sẹo khoảng 15 ngày.

Nhiễm khuẩn rốn - bệnh dễ tiến triển nặng, vi khuẩn thường gặp là Staphylococcus aureus, E. coli, Klebsiella, Streptococcus pyogenes. Hướng dẫn cũng nhắc rằng uốn ván rốn là thể nhiễm khuẩn rốn nặng với tỷ lệ tử vong cao. Cách phân loại dựa trên một thước đo mẹ có thể tự ước lượng: 1 cm.

Nhiễm khuẩn rốn TẠI CHỖ:

Rốn ướt, sưng, đỏ.
Vùng quanh rốn sưng đỏ lan rộng DƯỚI 1 cm.
Xử trí: điều trị tại chỗ, không cần kháng sinh toàn thân - rửa tay, rửa sạch rốn và thấm khô nhẹ nhàng, bôi tím gentian 0,5% hoặc cồn 70° lên vùng rốn nhiễm khuẩn 3 lần/ngày cho tới khi hết mủ, rửa tay lại sau khi chăm sóc. Hẹn khám lại sau 2 ngày, và khám lại ngay nếu không đỡ hoặc xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm toàn thân.

Nhiễm khuẩn rốn NẶNG:

Rốn sưng, đỏ hoặc chảy mủ, có mùi hôi.
Vùng quanh rốn sưng đỏ lan rộng TRÊN 1 cm.
Chướng bụng.
Xử trí: chuyển tuyến trên ngay, tiêm bắp một liều kháng sinh trước khi chuyển. Tuyến trên dùng ampicillin + gentamicin tĩnh mạch (nếu chưa có triệu chứng toàn thân) hoặc cloxacillin + gentamicin (nếu đã có).

Lưu ý thực tế: các chất hay được bôi lên rốn theo kinh nghiệm dân gian - bột, lá, nghệ, sữa mẹ - đều nằm trong nhóm "không bôi chất gì" của hướng dẫn. Thuốc sát khuẩn chỉ dùng khi rốn đã nhiễm khuẩn, không dùng thường quy cho rốn khỏe mạnh.