Bú mẹ trong các tình huống đặc biệt

Trẻ non tháng, nhẹ cân. Hướng dẫn yêu cầu nhấn mạnh tầm quan trọng của sữa mẹ và giúp mẹ yên tâm là vẫn có thể nuôi con bằng sữa mẹ. Cách làm:

Khuyến khích mẹ vắt sữa ngay từ ngày đầu.
Vắt ít sữa ra trước khi cho bé bắt vú để sữa chảy tốt hơn (bé yếu sẽ không phải mút quá sức lúc bắt đầu).
Nếu trẻ không bú được: vắt sữa và cho ăn bằng thìa và cốc sạch, tốt nhất là luộc dụng cụ trước khi cho trẻ ăn.
Giải thích cho mẹ rằng trẻ sẽ lớn dần và bú tốt hơn.

Trẻ sinh đôi. Với 2 bầu vú, mẹ có thể nuôi cả 2 con - đây là câu khẳng định trong hướng dẫn. Có thể cho hai bé bú cùng lúc hoặc lần lượt. Nếu cho cùng lúc: đặt một chiếc gối bên dưới để đỡ hai tay mẹ (tư thế ngồi), và đặt mỗi bé bên dưới một cánh tay. Nếu một bé yếu hơn, chú ý cho bé đó bú đủ và có thể vắt giúp sữa trong lúc bé bú. Hướng dẫn cũng dặn: trẻ sinh đôi thường non tháng, thấp cân, cần nhiều thời gian hơn mới thích nghi với việc bú mẹ - nên mẹ cần được động viên kiên trì, và cả gia đình cần biết nhu cầu ăn uống của mẹ sinh đôi cao hơn.

Mẹ bị giang mai hoặc viêm gan đang tiến triển. Không cho con bú khi mẹ có tổn thương núm vú (nứt núm vú...) VÀ con đang có tổn thương ở miệng (tưa miệng, viêm lợi...). Trong thời gian đó vắt bỏ sữa, đến khi điều trị ổn định thì cho con bú trở lại. Lưu ý cách diễn đạt: điều kiện là có tổn thương ở cả hai phía - không phải cứ mẹ mắc bệnh là ngừng bú.

Mẹ nhiễm HIV. Mẹ phải được tư vấn để tự chọn cách nuôi dưỡng phù hợp, dựa trên: lợi ích của sữa mẹ, nguy cơ lây truyền HIV sang con, và các nguy cơ mắc bệnh nếu dùng sữa thay thế không đúng cách. Nếu mẹ chọn cho con bú:

Bú mẹ hoàn toàn, TUYỆT ĐỐI không nuôi hỗn hợp (vừa bú mẹ vừa sữa ngoài) - nuôi hỗn hợp làm tăng nguy cơ lây truyền.
Được tư vấn kỹ về tư thế bú, ngậm bắt vú đúng, xử trí nứt núm vú và viêm vú.
Nên ngừng bú sớm (6 tháng) để hạn chế nguy cơ truyền HIV, và phải chuẩn bị đủ điều kiện nuôi bằng thức ăn thay thế TRƯỚC khi ngừng cho bú.
Không bao giờ cho bú lại khi đã ngừng bú - việc bú lại làm tăng cao khả năng lây truyền HIV cho con.