Sàng lọc sức khoẻ tâm thần chu sinh - EPDS và các công cụ khác

Sàng lọc (screening) là dùng một bộ câu hỏi ngắn để phát hiện sớm những mẹ có thể đang gặp vấn đề tâm thần - trước khi mẹ tự nhận ra hoặc dám nói ra.

ACOG có hướng dẫn lâm sàng riêng cho việc này (2023: Screening and Diagnosis of Mental Health Conditions During Pregnancy and Postpartum). Các công cụ được hướng dẫn này nhắc tới gồm:

EPDS - Edinburgh Postnatal Depression Scale, thang đo trầm cảm sau sinh Edinburgh; công cụ sàng lọc trầm cảm chu sinh được dùng phổ biến nhất trên thế giới
PHQ-9 - Patient Health Questionnaire-9, sàng lọc trầm cảm chung
GAD-7 - sàng lọc rối loạn lo âu lan toả
MDQ - Mood Disorder Questionnaire, sàng lọc rối loạn lưỡng cực
PC-PTSD-5 / PCL-C - sàng lọc sang chấn tâm lý (PTSD)

Hướng dẫn của ACOG cũng có các bước riêng biệt cho:

Đánh giá nguy cơ tự tử (dùng EPDS/PHQ-9 kết hợp công cụ chuyên biệt)
Đánh giá nguy cơ gây hại cho em bé, và chủ động hỏi về các ý nghĩ không mong muốn hoặc ý nghĩ xâm nhập

Chi tiết đáng chú ý: ACOG coi việc hỏi thẳng về ý nghĩ xâm nhập là một bước trong quy trình lâm sàng - nghĩa là bác sĩ nên chủ động hỏi để mẹ không phải tự mở lời.

Việc chấm điểm và diễn giải EPDS phải do nhân viên y tế thực hiện - kết quả tự làm ở nhà không phải chẩn đoán.

Bối cảnh Việt Nam: hiện chưa có hướng dẫn lâm sàng quốc gia về sàng lọc sức khoẻ tâm thần chu sinh, nên việc sàng lọc thường không được thực hiện tự động ở phòng khám. Điều này có nghĩa: nếu mẹ không tự nêu vấn đề, rất có thể không ai hỏi. Mẹ và người nhà có thể chủ động đặt vấn đề trong lần khám hậu sản.